8 Kasım 2026 Pazar günü, “Yasımla Yürüyorum 3” buluşmamız için Büyükada’da bir araya geldik. Yaslarımızı yanımıza alıp yürüdük, doğaya kulak verdik, birbirimizi dinledik…
O günden kalanları bir araya getirmek, buluşmamızın anısını kalplerimizde sıcak tutmak için bu “hasat” notunu hazırlamak istedim. Katılanlar için hislerine yeniden dönebilecekleri küçük bir hatıra olsun… O gün bizimle olmayan sana da buluşmamızdan bir şeyler anlatsın. Belki bir sonraki çemberde yollarımız kesişir.
Kabataş’tan, Kadıköy’den, Bostancı’dan, Kartal’dan sabah saatlerinde hareket eden teknelerin içinde bu buluşmaya katılan güzel insanlar vardı o sabah… Her biri, yaşamlarındaki yaslarını da heybelerine alıp adaya doğru yollarını çevirmişlerdi.
İskele Önünde Buluşma
Bazılarımız daha teknedeyken buluştu. Adaya vardıkça iskelenin önünde birer birer toplandık. 11.00 civarı artık bir aradaydık. Kısa bir tanışmanın ardından niyetimizi tekrar dillendirdik.
“Yaslarımızla birlikteyken doğanın bizi desteklemesine ve tutmasına izin vermek… Doğanın kapsayıcılığıyla kalbimizin ve zihnimizin bir nebze de olsa ferahlamasına alan açmak…”
Kısa Bir Mola
Bugün hava geçen seneye göre daha soğuk. Bir güneş açıyor, birkaç dakika sonra burnumuza pıt pıt yağmur damlaları düşüyor. Yürüyüşe başlamadan önce, çemberimizi kuracağımız kafeye uğrayıp eşyalarımızı bırakıyoruz. Kendimize kısa bir es verdikten sonra yeniden yoldayız…
Sessiz Yürüyüş
Taş Mektep’e kadar sohbetler eşliğinde yürüdük ada sokaklarında. Taş Mektep önündeki kısa molanın ardından sohbetler yerini sessizliğe bıraktı. Şimdi biraz da kendimizi ve doğayı dinleme zamanı…
Bir yanımız ormana, diğer yanımız denize dönük ilerliyoruz. Doğa kışa hazırlanıyor. Ama çimenler, sanki renkleriyle oynanmış bir fotoğraftaki gibi yemyeşil. Ara ara mor çiçekler var yol kenarında. Kozalaklar yerlerde… Kimimiz bir an durup denizi seyrediyor, kimimiz mantar topluyor, bir diğerimiz yol kenarındaki yapraklara dokunuyor. Kediler bizi gördüğünde yanımıza gelip bir süre eşlik ediyorlar sessizliğimize.
Adanın en güzel manzaralarından birinin yanından geçerken inekler çıkıyor karşımıza. Bir buzağı annesinin peşinde. Bu manzara kimimizin yüzüne bir gülümseme konduruyor. Hüznün yanında ona da yer var… Yaşamın döngüsü kendini bir kez daha hatırlatıyor. Evet, kendi sessizliğimizdeyiz ama doğa ana yanımızda ve şefkatle destekliyor her birimizi…
Aramızdan bir arkadaşımızın sözleri, yürüdüğümüz yola başka bir gözle bakmama vesile oluyor. Yaşam da biraz bu yürüyüşe benziyor sanki… Önce asfaltın pürüzsüz yolunda yürürken, ormanda yolun şartları değişiyor. Artık taşlar arada bir ayağımıza dolanıyor, toprak yol bazen çamurlu, bazen de su birikintilerinden atlamamızı gerektiriyor. Ormanın çıkışında yol iyice daralıyor. İnce patikadan indiğimizde bir vadi açılıyor önümüze. Yol genişliyor, adımlarımız yeniden rahatlıyor.
Sanki hayat alıştığımız gibi akarken bir kayıp geliyor ve yolun zemini değişiyor. Adımlarımız zorlaşıyor, ilerlemek daha çok çaba istiyor… Sonra yeniden asfalt yola çıkıyoruz. Her şey tanıdık, hayat normal akışında gibi. Ama o ilk yürüdüğümüz asfaltla bu aynı hissettirmiyor. Arada geçtiğimiz yol da bizimle…
Ben önde yumuşak adımlarla yolu gösterirken Gülşah da en arkadan grubu şefkatle gözetiyor. Bazen bir bakışla, bazen durup bekleyerek, sözsüzce “buradayız, yanınızdayız” demek istiyoruz her birine…
Yas Çemberimiz
Bugün The More Cafe çemberimize ev sahipliği yapıyor. Ortaya kurduğumuz küçük sunağa yaslarımızı temsilen getirdiklerimizi diziyoruz niyetlerimiz eşliğinde. Kısa bir oryantasyonun ardından her birimiz ellerimizi kalplerimize götürüp alana getirdiğimiz yaslarımızı onurlandırıyoruz. Ortadaki mumu yakıyoruz ve çemberimiz açılıyor.
Sonra Thich Nhat Hanh’ın Dünya Ana’ya seslendiği “Her Şeyin Sevgili Annesi” bölümünü okuyorum:
Her Şeyin Sevgili Annesi
Dünya Ana’ya kulak verin,
Derinden bakıp, içimde mevcut olduğunu ve senin bir parçan olduğumu fark ederken başımı önünde eğiyorum. Senden doğdum ve sen her zaman yanımdasın; beslenmem ve büyümem için ihtiyacım olan her şeyi bana sunuyorsun. Annem, babam ve tüm atalarım da senin çocukların. Senin temiz havanı soluyoruz. Berrak suyunu içiyoruz. Besleyici yemeğini yiyoruz. Otların hasta olduğumuzda bizi iyileştiriyor.
Sen tüm varlıkların annesisin. Sana insan ismi olan Anne diyorum, ama yine de annelik doğanın insanlıktan daha engin ve kadim olduğunu biliyorum. Bizler senin sayısız çocuğundan sadece genç bir türüz. Dünya’da yaşayan -veya yaşamış- milyonlarca diğer tür de senin çocukların. Sen bir insan değilsin, ama bir insandan aşağı olmadığını da biliyorum. Bir gezegen formunda yaşayan, nefes alan bir varlıksın.
Her türün kendine özgü bir dili vardır, ancak Annemiz olarak hepimizi anlayabilirsin. İşte bu yüzden bugün kalbimi sana açarken ve sana dua ederken beni duyabilirsin.
Sevgili Anne, nerede toprak, su, kaya veya hava varsa, sen oradasın; beni besliyor ve bana hayat veriyorsun. Vücudumun her hücresinde mevcutsun. Fiziksel bedenim senin fiziksel bedenindir ve tıpkı güneş ve yıldızlar sende mevcut olduğu gibi, onlar da bende mevcuttur. Sen benim dışımda değilsin ve ben de senin dışında değilim. Sen sadece çevrem değilsin. Sen, benden başka bir şey değilsin.
Senin her zaman içimde olduğunun ve benim de her zaman sende olduğumun bilincini canlı tutacağıma söz veriyorum. Senin sağlığının ve esenliğinin benim sağlığım ve esenliğim olduğunun bilincinde olacağıma söz veriyorum. İkimizin de huzurlu, mutlu, sağlıklı ve güçlü olabilmesi için bu farkındalığı içimde canlı tutmam gerektiğini biliyorum.
Bazen unutuyorum. Günlük hayatın karmaşası ve endişeleri arasında kaybolup gittiğim için, bedenimin senin bedenin olduğunu, hatta bazen bir bedenim olduğunu bile unutuyorum. Bedenimin ve etrafımdaki ve içimdeki güzel gezegenin varlığından habersiz, bana verdiğin o değerli yaşam armağanını anıp kutlayamıyorum.
Sevgili Anne, en derin dileğim hayatın mucizesine uyanmak. Kendimi, her an kendim, hayatım ve senin için var olmaya eğiteceğime söz veriyorum. Gerçek varlığımın, sevdiğim sana sunabileceğim en güzel armağan olduğunu biliyorum.
Birer birer söz alıyoruz. Birimizin anlattığı, bir diğerimizin içinde başka bir anıya, başka bir duyguya dokunuyor. Tanıklık halindeyiz… Kendimize ve burada benzer ruh hallerinden geçen herkese… Ağlıyoruz, gülüyoruz, bolca paylaşıyoruz. Bazen gözyaşının hemen ardından bir gülümseme geliyor. Ağlamak da gülmek de yasa dair…
Şiirler de geliyor alana… Enver Gökçe’den…
“Her şeyin bir vakti var
Döllenmenin ve ölmenin
Dikmenin vakti var
Ve sökmenin
Öldürmenin ve şifanın
Yıkmanın vakti var
Ağlamanın vakti var
Ve gülmenin”
Kayıplarımızın, onlarla kurduğumuz bağların, yasımızı yaşama biçimlerimizin her biri başka… Yine de birbirimizin sözlerinde kendimizden bir şey buluyoruz. “Yalnız değilim” hissi biraz da böyle yerleşiyor içimize. Her dökülen yaşta ya bir mendil uzanıyor ya da bir el zarifçe bir diğerinin dizine dokunuyor… Yas görülmek, dinlenmek, şefkat istiyor…
Yas Çemberi Kapanışımız
El ele tutuşuyoruz hepimiz. Gözler kapanıyor, dilekler dileniyor.
Ve sunağımızın ortasındaki mumu şu niyetle söndürüyoruz bugün:
Değiştiremeyeceğim şeyleri kabullenmem için bana huzur ver,
Değiştirebileceklerimi değiştirmek için cesaret ver,
Ve bu ikisini ayırt edebilmem için bilgelik ver.
Ayrılmadan önce Hindistan’dan getirdiğim renkli ipleri bileklere bağlıyorum. Her birimiz kendi niyetimizle düğümlerimizi atıyoruz. Günün içinden bizimle eve dönecek küçük bir hatıra… Yalnız olmadığımızı hatırlatan bir bağ…
Çemberin Ardından
Kimimiz adadan dönüş yoluna geçerken birçoğumuz da kafenin bahçesinde sıcak içecekler eşliğinde sohbete devam ediyoruz. Konu konuyu açıyor, birbirimizi biraz daha tanıyoruz. Biraz önce çemberde yan yana oturduğumuz insanlarla bu kez gündelik hayatlarımızdan konuşuyoruz…
“Yasımla Yürüyorum” Sonrası Evlerdeyiz
Akşam herkes kendi evine, kendi yaşamına dönüyor. Her birimizin günün sonunda nasıl hissettiğini bilemem. Dilerim bu buluşmadan kalan bir söz, bir bakış ya da doğada durup soluklandığımız bir an, ihtiyaç duyduğunuzda yeniden hatırınıza gelir. Bileğinizdeki küçük bağ da o gün yan yana yürüdüğümüzü hatırlatır…
O güne dair sizde kalan bir duyguyu, bir anı ya da birkaç sözü paylaşmak isterseniz yazının altındaki yorum alanına bırakabilirsiniz. Buluşmamızın hasadı sizin sözlerinizle de çoğalsın…
Teşekkürler
Birkaç teşekkürüm olacak izninizle…
Yas ve Ölüm Bilgeliği Platformu’ndan öğretmenim sevgili Berna Köker Poljak’a,
Bu ve birçok çalışmamda yanımda olan Gülşah’a,
Çemberimize yer açan The More Cafe’ye,
Serinliğine ve ara ara düşen yağmuruna rağmen yürümemize izin veren Kasım gününe, bizi adaya ulaştıran denize, Büyükada ormanında yolumuza çıkan tüm canlılara ve bizi tutan doğaya,
Ve bu buluşmayı mümkün kılan elbette ki tüm katılımcılara…
Yaslarınızla, sözlerinizle, sessizliğinizle geldiniz. Birbirimizi dinledik, birbirimize alan açtık. İyi ki bu yolda birlikte yürüdük…
Varlığınıza şükranla… Buse
Kaynakça
Yas ve Ölüm Bilgeliği Platformu — www.yasveolumbilgeligi.org
Buse Agnaday blog — Yas Notları
Buse Agnaday Instagram — @yasadokun · @buseceflow
Thich Nhat Hanh — Ten Love Letters to the Earth
